30-10-2025
ئەمڕۆ پێنجشەممە 10/30، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، یەکەم نەمامی پڕۆژەی پشتێنەی سەوزایی لە شاری هەولێر چاند.
لە گوتارێكدا كە لە ڕێورەسمەکەدا پێشكەشی كرد، سەرۆكی حكومەت ئاماژەی بە گرنگیی پرۆژەكە بۆ پاككردنەوەی هەولێر كرد و هۆشداریشی لەوە دا كە بەهۆی گۆڕانی كەشوهەوا و بە بیابانبوونەوە، ئەگەر هەیە خەڵكی ناچار بە كۆچكردن بن كە ئەم كۆچكردنەش تەنیا لە هەرێمی كوردستان ناوەستێت، بەڵكوو خەڵكی بەرەو وڵاتانی ئەورووپاش كۆچ دەكەن، بۆیە داوای لەو وڵاتانە كرد، یارمەتیی هەرێمی كوردستان بدەن لە سەرخستنی پرۆژەكانی تاوەكوو رێگە لە بیابانبوون بگیرێت و كاریگەریی گۆڕانكارییەكانی كەشوهەوا كەم بكرێتەوە.هاوكات سەرۆكی حكومەت ئاماژەی بەوە كرد كە پرۆژەكە بەشێکە لە بەرنامەکانی حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆ فرەچەشنكردنی سەرچاوەكانی داهاتی هەرێمی كوردستان، بەوەی كە كەرتی تایبەت سوود لە بەرهەمی ئەو دار زەیتوونانە دەبینن كە لە پرۆژەكەدا بەرهەم دێت.ئەمەش دەقی گوتارەكەیە:
بە ناوی خودای گەورە و میهرەبانبەڕێزان زۆر زۆر بەخێر بێن
بەختەوەرم لەگەڵتانم لەم رۆژە گرنگ و مێژووییە كە بەڕاستی بۆ نەوەی داهاتوو زۆر گرنگە و بۆ ئێستای كوردستان و ئاوەدانیی ئەمڕۆی كوردستانیش زۆر گرنگە.
مەولانا جەلالەدینی رۆمی دەفەرمووێت: گوڵ لەبەر باران شین دەبێت نەك بە دەنگی هەورەبرووسكە. ئێمەش بە نەرمی و لەسەرخۆ بەردەوام دەبین لە ئاوەدانكردنەوەی كوردستان.جێی خۆیەتی من سوپاسی دۆست و پسپۆڕانی یۆنانی بكەم كە ئەمڕۆ لێرە ئامادەن هەروەها وەك نوێنەرانی حكوومەت و ئەو باڵیۆز و پسپۆڕانەی كە ئامادەبوون یارمەتیمان بدەن لە جێبەجێكردنی ئەم پرۆژەیە، بە تایبەتی لە چاندنی داری زەیتوون. پێش ماوەیەك من لەگەڵیان دانیشتم و بۆیان باس كردم كە سەرچاوەی داری زەیتوون لەم دەڤەرانەوە هاتووە، گەڕاندنەوەی داری زەیتوون بۆ ئەم شوێنانە، ئەمە خۆی مانایەكی گەورەی هەیە، هەم بەرهەمێكی بەخێر و بەپیتە بۆ خەڵكی ئەم ناوچەیە، هەم دەكرێ زۆر زۆر سوودی لێ وەربگرین لە بابەتی ئەم مەبەستەی كە هەمانە بۆ دروستكردنی پشتێنەی سەوزایی هەولێر.
سوپاسی كەرتی تایبەت دەكەم كە یارمەتیی حكوومەت دەدەن بۆ جێبەجێكردنی ئەم پرۆژەیە، دەمەوێ هاووڵاتیانی خۆشەویست ئەوەش تێبگەن كە ئەم پشتێنەی سەوزە خۆی وەكوو رەگەز، رەگەزی سەوزایەتی دەبێت و خاوەندارێتیشی دەگەڕێتەوە بۆ وەزارەتی شارەوانی، بەڵام لە هەمان كاتدا ئەو كۆمپانیایانەی كەرتی تایبەت كە لەگەڵ حكوومەت بەشدارن بۆ سەرخستنی ئەم پرۆژەیە، دەتوانن بەردەوام بن لە سوودوەرگرتن، بە تایبەتی لە بابەتە بازرگانییەكانی بەرهەمەكانی ئەو دارانەی كە لێرە بەكار دێن، داری بەرهەمدار دەبن. ئەمانە هەمووی كارێكی ئێجگار گەورە دەبێ بۆ دروستكردنی هەلی كار بۆ گەنجەكانی خۆشمان. دۆستەكانمان بەڵێنی ئەوەشیان پێ داوین كە ئەو گەنجانەی دەیانەوێ لەم بوارەدا كار بكەن، راهێنانیان پێ دەكەن تاوەكوو بە باشترین شێوە بتوانن هەڵسوكەوت لەگەڵ ئەم پشتێنەی سەوزاییە بكەن.
پشتێنەیەكی سەوز كە وەكوو بازنە بە دەوری شاری هەولێردا دەسووڕێتەوە، ئەمە بێگومان كاریگەرییەكی ئێجگار زۆری لەسەر كەشوهەوای هەولێریش دەبێت. لە لایەكەوە وەرگرتن و هەڵمژینی دووەم ئۆكسیدی كاربۆن یان CO2 و دوای گەڕانەوەی ئۆكسجین بۆ شاری هەولێر و دەوروبەری، دەكرێ ژینگەیەكی تەندروستتر بۆ ئێمە دروست بكات. ژینگەیەكی تەندروستتر، هەوایەكی پاكتر، ژیانێكی باشتر و بەختەوەرتریش بۆ هاووڵاتیان دروست دەكات.
ئەمانە هەموویان ئەو پرۆژانەن كە ئێمە هەمیشە بیرمان لێ كردووەتەوە بەوەی كە چۆن بە باشترین شێوە بتوانین خزمەتی هاووڵاتیانی خۆمان بكەین و خزمەتی وڵاتەكەی خۆشمان بكەین.
لە بەرنامەكانی ئێمەدا بووە لە پێشتریش كە ئابووریی هەرێمی كوردستان فرەچەشن بكەین، تاك و تەنیا ئێمە هەموو پشت بە نەوت و غاز نەبەستین یاخود تەنیا لە كەرتێكەوە بەرەو پێشەوە بڕۆین، ئێمە لە هەموو كەرتەكان هەوڵی ئەوەمان داوە گرنگی پێ بدەین و بەرەو پێشەوەی ببەین. چەند ڕۆژێك لەمەوبەر بینیتان كە پرۆژەی گەشتوگوزاری هەبووە، بابەتی ژێرخانی ئابووری لە هەموو روویەكەوە، دروستكردنی رێگەوبانە، بەڵام لە رووی ژینگەپارێزییەوە دیسان ئێمە گرنگییەكی زۆری پێ دەدەین هەم بۆ سەلامەتی و تەندروستیی هاووڵاتیان، هەم دەكرێ ببێ بە سەرچاوەیەكی داهات بۆ هەموو هاووڵاتیانیش و ژینگەیەكی تەندروستتر، ژیانێكی تەندروستتریش بۆ هاووڵاتیان دەستەبەر دەكات.
بۆیە ئەو كارانەی كە پێشتر كردوومانن، هەموویان بۆ ئەوە بوون كە وڵاتی ئێمە ئاوەدانتر بێ، خۆشتر بێ و خەڵكی ئێمە زیاتر سوود لەو نیعمەتە وەربگرن، لەو سرووشتە جوانە وەربگرن كە خوا بۆ ئێمەی دروست كردووە.
دروستكردنی پۆند و دروستكردنی بەنداو و دروستكردنی پشتێنەی سەوز، هەمووی بۆ ئەوەیە كە ئێمە بتوانین بە باشترین شێوە سوود لەو سەرچاوە سروشتییانە وەربگرین كە لە وڵاتەكەی ئێمەدا هەیە. پەرەپێدان بەم پشتێنەیە دەكرێ زۆر زۆر زیاتر یارمەتیی هەولێر بدات لە پاككردنەوەی ئاو و هەوای هەولێر و پاككردنەوەی هەوای هەولێر، وەكوو سیەكان بەكار دێ بۆ ئەوەی خەڵك زیاتر بتوانن هەوای پاك هەڵمژن. پێشتر قسەیەك هەیە دەڵێن كە پێشینیان چاندیان ئێمە بەرهەمەكەمان خوارد، ئێمەش دەچێنین بۆ ئەوەی نەوەكانی داهاتوو بەرهەمەكەی بخۆن. بەڵام هیوادارم ئێوە خۆتان بەرهەمەكەی ببینن و بەرهەمەكەشی بخۆن ئینشائەڵا.
ئەمە هەلی كار بۆ گەنجان دروست دەكات، بەڵام هیوادارم جگە لەم پرۆژەیە، پرۆژەكانی تری ئێمەش وا بكەن كە ئێمە ئەوەندە ناچار نەبین تەنیا پشت بە سەرچاوەیەكی داهات ببەستین، پسپۆڕیی فێربوونی ئەم جۆرە كارانە بێگومان توانای گەنجەكانی ئێمە زیاتر دەكا، چانسی زیاتر و بژاردەی زیاتریش بە گەنجەكانمان دەدا بۆ ئەو بوارانەی كە دەیانەوێ كاری تێدا بكەن.
ئێمە پێش ئەوەی كە ئەم پرۆژانە هەمووی دەست پێ بكرێ، هیوامان وابوو بتوانین لە ماوەیەكی زوو، جگە لەم پرۆژەیە، چەندین پرۆژەی تریش جێبەجێ بكەین، بەڵام بەداخەوە وەكوو پێویست هاوكارییان نەكردین، بە پێچەوانەوە زۆر زۆر گرفتیان بۆ دروست كردین كە ئێمە نەتوانین پرۆژەكانی خۆمان جێبەجێ بكەین. بەڵام بە پێداگیری و بە دڵسۆزی و خەمخۆریی برادەران، چ ئەوانەی لە نێو حكوومەتن لە وەزارەتەكان من دەمەوێ دەستخۆشییان لێ بكەم، لە وەزیرە بەڕێزەكان، فەرمانبەران، بەڕاستی لە ئۆفیسی خۆشم برادەران زۆر زۆر ماندوو بوون بەم پرۆژەیە، من دەمەوێ لە ئێستاوە دەستخۆشییان لێ بكەم بۆ ئەم ماندووبوونەی كە كێشاویانە و ئەو پێداگیرییەی كە هەبووە، وایكردووە ئێمە نەوەستین و بەردەوام بین لە سەرخستنی ئەم پرۆژانە و ئینشائەڵا بەردەوامیش دەبین.
ئێمە چاوەڕێ نین كەس یارمەتیمان بدا ئەگەر نەیانەوێ، بەڵام ئەگەر لایەنێك هەبێ بیەوێ یارمەتیمان بدا، ئێمە زۆر زۆر پێی دڵخۆش دەبین. هەرچەندە ئەوەی بیستم زیاتر برادەرانمان لە دەرەوەی وڵات ئامادەییان نیشانداوە كە یارمەتیمان بدەن لە سەرخستنی ئەم پرۆژەیە، من لە ئێستاوە سوپاسیان دەكەم. كەرتی تایبەتیش ئەوانەی دەیانەوێ بەشدار بن لە بەردەوامبوونی ئەم پرۆژەیە، دیسان من لە ئێستاوە هەم سوپاسیان دەكەم، هەم دەستخۆشییان لێ دەكەم و پێشوازیشیان لێ دەكەین بۆ ئەوەی بەردەوام بن لەگەڵمان بۆ باشتركردنی ئەم پرۆژەیە.
بابەتی ژینگە یان ژینگەپارێزی یانیش تێكچوونی كەشوهەوا، كاریگەری خراپیی كەشوهەوا تەنیا لەسەر هەرێمی كوردستان نییە، لەسەر هەموو عێراق و بگرە لەسەر هەموو جیهانیش هەیە. ئێمە لە زۆربەی گفتوگۆكاندا، لە زۆربەی دیدارەكان لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵاتیش باسی ئەوەمان كردووە كە پێویستە بابەتی ژینگەپارێزی زۆر زۆر بە جددی وەربگیرێ، ئەوەی كە ئێستا دەتوانین بیكەین، لەوانەیە سبەینێ درەنگ بێ، با لە ئێستاوە هەنگاوی پێویست بهاوێژین بۆ پاراستنی ژینگە كە كاریگەرییان لەسەر جۆری ژیان و هەتا پاراستنی دیمۆگرافیای ناوچەكانیش هەیە. شوێنێك كە دەبێتە بیابان كە ئاو نامێنێ، سەوزایی نامێنێ، ژیانی تێدا نامێنێ، خەڵك بیر لە كۆچكردن دەكاتەوە، ئەو كۆچكردنەش لێرە ناوەستێت، بۆ هەر شوێنێكی تری دونیا كە بیری لێ دەكەنەوە، خەڵك بە دوای ژیاندا دەگەڕێ، لە شوێنێكەوە كە بە بیابان دەبێت، كۆ دەكەن بەرەو شوێنێك كە سەوزایی تێدایە، لێرەش ناوەستن بەرەو ئەورووپا و وڵاتانی دەرەوە كۆچ دەكەن. هەر لەبەر بابەتی ژینگە، جگە لە بابەتی تری شەڕ و كێشەكانی تریش كە زۆرجار دەبنە هۆكاری كۆچكردن. بۆیە داوامان لە وڵاتان كردووە یارمەتیی ئێمە لە سەرەتاوەبدەن، بۆ ئەوەی بابەتی گۆڕانی کەشوهەوا نەبێت بە هۆكارێكی تری كۆچكردن. چونكە لەوانەیە ئێستا لە رووی ئابوورییەوە هەندێك تەكلیف بكرێ، بەڵام دواتر لە زۆر بابەتی تر وڵاتانی ئەورووپی دەتوانن خۆیان بپارێزن لە كێشە كۆمەڵایەتییەكان، كێشەی سیاسییە، كێشەی ئەمنییە، هەموو ئەو كێشانەی كە لەگەڵ كۆچ بە یەكەوە دەبن، دەكرێ ببن بە سەرئێشە بۆ وڵاتانی بیانی، بۆیە لە ئێستاوە من داوایان لێ دەكەم كە زیاتر یارمەتیدەری ئێمە بن، ئێمە ئەم كێشەیە لە سەرچاوەكەی چارەسەر بكەین، ئەمە یارمەتیی خۆشیان دەدا، بێگومان یارمەتیی خەڵكی ئێمەش دەدا. ئەوەی لەسەر ئێمەیە وەكوو هەرێمی كوردستان هەم بیرمان لێكردووەتەوە، هەم هەنگاوی كردەییشمان هاوێشتووە لە دروستكردنی بەنداوەكان وەكوو باسم كرد یانیش لە پرۆژەی رووناكی بۆ نموونە لە وەستاندن و هەڵگرتنی ئەو هەموو موەلیدەی كە دەبوونە هۆكاری پیسبوونی ژینگەی شارەكان، ئەمانە هەموویان كارێكی ئەرێنی بوون و ئەنجامەكانیشی وابزانم بە دیار كەوتوون.
لە كۆتاییدا من دەمەوێ ئەوە بڵێم كە ئێمە چاوەڕێ نین موعجیزە بخولقێت، دەبێ خۆمان موعجیزە دروست بكەین، خۆمان دەتوانین وڵاتەكەی خۆمان ئاوەدان بكەینەوە و كاروانی ئاوەدانی لە كوردستان كە دەستی پێكردووە، بەردەوام دەبێت، هیوادارین هەمووتان یارمەتیدەرمان بن، تەندروست بن، سەلامەت بن، سوپاسی دۆستەكانمان دەكەین بۆ پشتیوانیكردنیان.
زۆر زۆر بەخێر بێن سەرسەر و سەرچاوان، ئینشائەڵا كوردستان هەر ئاوەدان بێت.
