مەسرور بارزانی لە تویتێکدا رایگەیاند: “خەڵکی کوردستان شایەنی کەشێکی ئارامە بۆ خزمەتی زیاتر، هەر وەکو سەرۆک بارزانی فەرمووێ: بەهێزیمان لە یەکبوونماندایە.” ئەمرۆ هەینی ١٢/٥/٢٠٢٣ مەسرور بارزانی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، پەیامێکی لە تویتەری فەرمی خۆی بڵاوکردەوە و رایگەیاند: “پێشوازی و پشتیوانی لە دەستپێشخەرییەکەی جەنابی سەرۆک بارزانی دەکەین بۆ ئاشتەوایی نیشتمانی، خەڵکی کوردستان شایەنی کەشێکی ئارامە بۆ خزمەتی زیاتر، هەر وەکو جەنابیان فەرمووی: بەهێزیمان لە یەکبوونماندایە". ئەم پەیامەش لەکاتێکدایە کە رۆژی پێنجشەممەی رابردوو ١١/٥/٢٠٢٣ مەسعود بارزانی لەمیانی گوتارێکدا لە رێورەسمی کردنەوەی یادگەی نیشتمانیی بارزانی پەیامێکی ئاراستەی لایەنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان کرد و داوای لێکردن لاپەڕەیەکی نوێ هەڵبدەنەوە و گوتی، بە دژایەتیکردنی یەکتری کەس هیچی دەستناکەوێت.
وهزیری نهوتی عێراق ڕایگهیاند: رۆژی شهممه دهست به ههناردهكردنی نهوتی ههرێمی كوردستان دهكرێتهوه. حهیان عهبدولغهنی وهزیری نهوتی عێراق كه له ههمان كاتدا جێگری سهرۆك وهزیرانیشه بۆ كاروباری وزه له بهیاننامهیهكدا ڕایگهیاند: كۆمپانیای سۆمۆ به فهرمی كۆمپانیای بووتاشی توركی و بهرپرسانی توركیا ئاگاداركراونهتهوه كه رۆژی شهممهی داهاتوو ڕێكهوتی 13/5/2023 دهست به ههناردهكردنی نهوتی ههرێمی كوردستان بۆ بهندهری جیهان دهكرێتهوه. حهیان عهبدولغهنی ئاماژهی بهوهش دا كه سهرجهم كارهكانی گرێبهستهكانیان لهگهڵ كۆمپانیا نێودهوڵهتییهكان به مهبهستی بهبازاڕكردن و فرۆشتنی نهوتی ههرێمی كوردستان تهواو كردووه و له شهممهی داهاتووهوه دهست ههناردهكردن و فرۆشتنی دهكرێت.
وەزارەتی نەوتی عێراق ڕایگەیاند، لە ڕۆژی شەمەی داهاتووەوە هەناردەکردنی نەوتی هەرێمی کوردستان بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا دەستپێدەکاتەوە.
بە سەرپەرشتی سەرۆک بارزانی مۆزەخانەی نیشتمانی بارزانی لە بارزان کرایەوە ڕۆژی پێنجشەممە 11ـی ئایاری 2023، بەسەرپەرشتی سەرۆک مەسعود بارزانی ڕێوڕەسمی کردنەوەی مۆزەخانەی نیشتمانی بارزانی لە بارزان بەڕێوەچوو.لە مەڕاسیمەکەدا کە بە ئامادەبوونی سەرۆک کۆماری عێراق و سەرۆک و جێگرانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق و سەرۆکی حکومەتی عێراق و سەرۆکی ھەرێمی کوردستان و سەرۆکی پەرلەمانی کوردستان سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان و جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان و نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان و دیپلۆماتکار و باڵیۆز و کونسلگەر و نوێنەری ھاوپەیمانان و نوێنەری وڵاتان و کەسایەتییە ئایینی و پێکھاتەکان و پشتیوان و دۆستانی بیانی گەلی کوردستان و سەرۆکی حزبە سیاسییەکانی عێراق و کوردستان و کەسایەتییە سیاسییەکان لە عێراق و ھەرێمی کوردستان و پارچەکانی تری کوردستان و بیرمەند و ڕۆشنبیر و نوسەر و روناکبیران لەھەر چوار پارچەی کوردستان بەڕێوەچوو. تێیدا سەرۆک بارزانی لە مەڕاسیمی کردنەوەی مۆزەخانەی نیشتمانی بارزانی وتارێکی پێشکەشی ئامادەبووان کرد. ئەمەش دەقی وتاری سەرۆک بارزانییە: بە ناوی خوای گەورە و میهرەبان ئامادەبوانی بەڕێز…مێوانانی بەڕێز… بەخێرهاتنێكی گەرمی هەمووتان دەكەم، شانازییەكی گەورەیە بۆ ئێمە ئەمڕۆ تەشریفتان هێناوە و زەحمەتتان كێشاوە، من ئەمە بە دەرفەت دەزانم كە كورتەیەك لە مێژووی بارزانتان بۆ عەرز بكەم. زۆر لەسەر بارزان نووسراوە و گوتراوە، بەڵام زۆریش ناحەزان نووسیویانە و راستییەكانیان شێواندووە، بەڵام دوای ئەوەی كە لە ئەرشیفی زۆرێك لەو دەوڵەتانە زۆر بەڵگە دەستكەوت، بۆ هەموو لایەك دەركەوت كە ئەوەی لە بارزان سەری هەڵدا، بزووتنەوەیەكی ڕزگاریخوازی دیموكراتخواز بووە و كاریگەرییەكی یەكجار گەورەشی هەبووە. تەكیەی بارزان لە سەدەی نۆی كۆچی لە بارزان دروست كرا لەسەر دەستی باپیرە گەورەمان شێخ تاجەدین، لە هەمان كاتدا قوتابخانەیەكیشی لە تەنیشت تەكیەكە دروست كرد بۆ فەقێیەكان. خۆی زانایەكی زۆر شارەزا بووە و تەكیەكە و قوتابخانەكەش بە فراوانی لە لایەن خەڵكی كوردستان و هەموو شوێنێكی تریش پێشوازی لێ كرا، بەم حاڵە بەردەوام بوو تا ئەو وەفاتی كرد. دوای وەفاتی ئەو، تۆزێك وەستا تا گەیشتە نەوەی كە شێخ عەبدولسەلامی یەكەمە، ئەویش بەردەوام بوو، ئەویش بەپێی هەموو بەڵگەكان زۆر بەتوانا بووە و شارەزا بووە لە علومی دینی، ئەو دەستی كرد بە زەمینەسازی بۆ چاكسازیی كۆمەڵایەتی، بەڵام مەرگ مۆڵەتی نەدا و لە ساڵی ١٢٨٩ی كۆچی كە بەرامبەرە بە ١٨٧٢ی زایینی، كۆچی دوایی كرد، لە دوای ئەو، كوڕەكەی شێخ محەمەد لە جێی ئەو دانیشت. شێخ محەمەد زۆر زۆر زاهید بووە و بە تەقوا بووە، هەر خەریكی دیانەت و ئیرشاد بووە، بەڵام ئەوەندە نفووزی گەورە بووە، ئەو وەختە دەسەڵاتی ئیمپراتۆریەتی عوسمانییەكان ترسیان لێی پەیدا بووە و شەڕیان پێی فرۆشتووە. ئەوەبوو گرتیان و دوو ساڵ بردیان بۆ زیندانی بەدلیس لەوێ دەست بەسەریان كرد، پاشان كە بەریان دا، زۆری پێ نەچوو وەفاتی كرد لە ساڵی ١٩٠٣. لە دوای ئەو، شێخ عەبدولسەلامی كوڕی كە شێخ عەبدولسەلامی دووەمە، ئەو ڕابەرایەتیی تەریقەتی وەرگرت، زەمانی شێخ تاجەدین كە تەریقەی دانا، ئەوانە تەریقەتی نەقشبەندییان هەڵبژاردووە. شێخ عەبدولسەلامی دووەم هەرچەندە تەمەنی كورت بوو بەڵام بەرهەمی زۆر بوو، ئەو دەستی كرد وەكوو شۆڕشێكی گەورە كە ڕەنگە سەد ساڵ پێش وەختی خۆی بووبێت، دەستی كرد بە چاكسازییەكی بنەڕەتی بۆ تەعریفی ڕێبازی بارزان، ئەو ئەوهای تەعریف كردووە كە ڕێبازی بارزان مەعنای ئەوە نییە كە هەر كەسێك لە ناوچەی بارزان بێت، لەسەر ئەو ڕێبازەیە، بەڵكوو ڕێبازەكە فراوانتر و گەورەترە لەوە ، بەڵكوو هەر كەسێك بڕوای بەم بنەمایانە هەبێت، دەتوانین بڵیین پەیڕەوی ڕێبازی بارزانە، ئەوانیش: خودا پەرستی و خواداناسی. مرۆڤ دۆستی دین رەوشتە لە مرۆڤایەتیدا هەموومان برای یەكترین دین و نیشتمان لە یەكتری جیا ناكرێنەوە تێكۆشان لە دژی زۆرداران فەرزە ژینگەپارێزی پێویستە مافی ئافرەتان دەبێ پارێزراو بێت و قەدەغەی كرد بەشوودانی كچان بە زۆر و ژن بە ژنی یان بەشوودانی بە نەخت.شان بە شانی ئەمە، پەیوەندییەكی فراوانی لەگەڵ رابەرانی ئایینی و سەرۆك هۆز و ڕێكخراوەكان، نەك تەنیا لە عێراق، بەڵكوو لە ناوچەكە بە گشتی. ئەو سەردەمە والییەك لە مووسڵ بوو بە ناوی محەمەد نەزیف كە پیاوێك بووە دیارە زۆر دیكتاتۆر و دژی مرۆڤایەتی، زۆر موشاغەبەی كردووە تاوەكوو قەناعەتی بە تورك كردووە نەفیر عام دژی شێخ عەبدولسەلام رابگەیەنن، ترسیان هەبوو لەوەی كە نفووزی ئەو زیاد دەبێت، تەبعەن زۆر لە عەشایر بەیعەتیان دایێ، كە ئەم چاكسازییانە كران، زۆر بە فراوانی و بەپەلە نفووزی بڵاوبۆوە لە ناوچەكە، ئەمە عوسمانییەكان پێیان ناخۆش بوو. لەو عەشیرەتانەی كە وەكوو فیدراسیۆنێكیان دروست كرد، ئەوانەن: شێروانی، مزووری، دۆلەمەری، گەردی، بەڕۆژی، نزاری و هەركی بنەجی كە حەفت عەشیرەتن و وەكوو فیدراسیۆنێكیان دروستكرد و عینوانی خۆیان وەكوو بارزان هەڵبژارد و بەخۆیان دەڵێن قەبیلەی بارزان. كە نەفیرعامەكە راگەیاندرا، لە دوو سێ جەبهەوە سوپای عوسمانی پەلاماری بارزانیان دا، موقاوەمەیەكی زۆر قارەمانانە كرا، دوای ئەوە شێخ عەبدولسەلام ناچار بوو ناوچەكە بەجێ بهێڵێت و چوو بۆ ئێران. لەوێ بەرنامەیەكی گەورەیان بەدەستەوە بوو. چوون بۆ بەدلیسی، ئێمە هەروامان دەزانی و لە ناو عایلەی ئێمە و لە بارزان كە نوێنەری قەیسەری بینیوە ئەو سەردەمە، بەڵام لاڤرۆڤی وەزیری دەرەوەی ڕووسیا پێش دوو سێ ساڵ هاتە هەولێر و گوتی ئێمە لە ئەرشیفی خۆمان تەماشامان كردووە، قەیسەر لەوێ بووە و قەیسەری دیوە. لە گەڕانەوە چەند خایینێك خیانەتیان كرد و بە نامەردی گرتیان و تەسلیمی عوسمانییەكانیان كرد لە ١٩١٤ لە مووسڵ شەهید كرا و ئیعدام كرا. كاتی ئیعدامكردنی، تەمەنی ٣٧ ساڵ بوو، بەڵام لەو تەمەنە كورتە مێژووێكی زۆر زۆر گەورەی بەجێ هێشت و بەرهەمێكی گەورەشی لە دوای خۆی بەجێ هێشت. لە دوای ئەو شێخ ئەحمەدی نوورانی، شێخ ئەحمەدی گەورە، برای ئەو لە جێی دانیشت، هەرچەندە لە كاتی شەهیدكردنی براكەی، زۆر زۆر گەورە بوو، بەڵام زۆر بەپەلە ئەو كەلێنەی پڕكردەوە. من یەكێكم لەوانەی ئەو شەرەف و شەنسەم هەبوو كە چەند جار بە خزمەتی گەیشتووم، زۆریش ماون تا ئێستا لە ژیاندا كە بە خزمەتی گەیشتبوون، بە راستی نیعمەتێكی ئیلاهی بوو، مرۆڤێكی گەورە، متەوازع، عادل، خۆڕاگر، دیسان لەویش قەبووڵ نەكرا كە بەردەوام بێت لەسەر ئەو نەهجەی براكانی و باوك و باپیرانی. لە ١٩٣١ فەوجێك بە قیادەی عەقید برقی شەوێك هاتن دەوری بارزانیان گرت و داوایان كرد شێخ خۆی تەسلیم بكات، ئەویش فەرمووی ئێمە هیچمان تەسلیم نەكردووە بۆ خۆم تەسلیم بكەم؟ شەڕیان كرد، فەوجەكە شكا و تار و مار بوون. دوای ئەوە بە فڕۆكە، تەبعەن ئەو وەختە فڕۆكەی بەریتانی بوون كە یارمەتیی عێراقیان دەدا، گوندی بارزان و ناوچەی بارزانیان بۆردومان كرد، بۆ یەكەمجار بوو بۆمبای تەوقیت لە گوندی بارزان بدەن، ژمارەیەكی زۆر ژن و منداڵ شەهید كران.من نامەوێ بچمە ناو هەموو وردەكارییەكەوە، بەڵام دەرئەنجام پاش شەڕێكی شەش مانگی، دیسان ناچاربوون كە هیجرەت بكەن بۆ توركیا، لەوێ توركەكان كە ئەو وەختە ئەتاتورك بوو، شێخ ئەحمەدیان تەسلیم بە حكوومەتی عێراق كرد. جارێك ١٢ ساڵ لە زیندان بوو، جارەكەی تر ١٤ ساڵ لە نەفی بوو، لە ناسڕیە بوون، لە بەغدا بوون، لە سلێمانی بوون، بەڵام ئەو ١٢ ساڵەی كە بە ئیعدام حوكم كرا، ١٢ ساڵ قەید و زنجیر لە دەست و پێی بوو، چەندجار نامەیان بۆ نارد، داوایان لێ كرد كە نامەیەك بنووسرێ بۆ نووری سەعید یان بۆ وەسی، داوای عەفوو بكات، گوتی من داوای عەفوو لە ئێوە ناكەم، چونكە ئێوە غەدرتان لە ئێمە كردووە، من هیچم نەكردووە و داوای عەفوو لە خوا دەكەم و لە ئێوەی ناكەم. ١٢ ساڵ مایەوە و ئەو نامەیەی نەنووسی، تا ڕۆژی ٢٠ی تەمووزی ١٩٥٨ كە شۆڕشی تەمووز، ئەوەی شۆڕشی عەبدولكەریم قاسم كە پێی دەڵێن، لەو ڕۆژە لە زیندان هاتە دەرێ. ئەو وەختە ئێمە منداڵ بووین بەڵام هەموو چووین بۆ پێشوازی، ڕۆژێكی زۆر زۆر مێژووییە و لەبیر ناكرێت.بە هەقیقەت بۆ ئێمە ئەو ڕێنیشاندەر و مولهیم و مەولا و سەیدی ئێمەیە، مەلا مستەفا پەروەردەی دەستی ئەوە و قوتابیی ئەوە، زۆر دڵسۆزانە و فیداكارانە خزمەتی ئەو ڕێبازەی كرد، دیسان ناچمە ناو هەموو تەفاسیلەوە بەڵام تەنها ئەو ڕێبازە مێژووییەی كە ٧٠٠ كیلۆمەتری بە پێ بڕی تاوەكوو گەیشتە سنووری سۆڤیەتی ئەو سەردەمە، ئەمە بۆ خۆی لە موعجیزە دەچێت زیاتر لەوەی كە هەقیقەت بێت، بەڵام هەقیقەتە. چەندجار تووشی شەڕ بوون و بە موعجیزە دەرباز بوون، لەوێش تووشی گەورەترین ناخۆشی بوون لەسەر دەستی باغیرۆفێك كە ئەو وەختە حاكمی ئازربایجان بوون، تاوەكوو ستالین مرد و باغیرۆف ئیعدام كرا، ئینجا ئەو زوڵم و غەدرەیان لەسەر هەڵگیرا لە زەمانی خرۆشۆف، ئینجا گەنجەكان داخیلی مەعاهد و كولیات بوون و بارزانی نەقڵ كرا بۆ مۆسكۆ و ئیحترامیان گرت تا رۆژی ٦ی ئۆكتۆبەری ١٩٥٨ گەڕایەوە بۆ بەغدا و لە فڕۆكەخانەی موسەننا پێشوازییەكی زۆر زۆر گەورەی لێ كرا لە لایەن گەلی عێراقەوە. ئەمە هەمووی لە شۆڕشی ئەیلوول، زۆرێك لەو چاكسازییانەی كە شێخ عەبدولسەلام و شێخ ئەحمەد دەستیان پێ كردبوو، لە شۆڕشی ئەیلوول پیادەی كرد، بە تایبەتی لە بواری كۆمەڵایەتییەوە. ئێمە ئێستا هەست دەكەین كە بە چ حیكمەتێكەوە سەركردایەتیی كردوون، بەردەوام جەختی دەكردەوە لەسەر ئەوەی كە شەڕی ئێمە لەگەڵ ڕژێم مەعنای شەڕی دوو میللەت نییە، شەڕی ئێمە لەگەڵ دەسەڵاتێكی زاڵم، ئەم دەسەڵاتە عەرەب بی، كورد بی هەرچییەك بێ، ئێمە بەرگری لە خۆمان دەكەین. لە شۆڕشی ئەیلوول، زۆر لە برا عەرەبەكان، لە برا توركمانەكان و برا مەسیحییەكان، بەشدار بوون لە سەركردایەتیی شۆڕش و پێشمەرگەی شۆڕش، شەهیدیان دا و خوێنیان بەخشی. شانازییەكی گەورەیە شۆڕشی ئەیلوول بوو بە پەناگەیەك بۆ هەموو دیموكراتخواز و هەموو ئازادیخوازانی گەلی عێراق. بارزانی توانی پەیوەندییەكی رۆحی و برایانە دروست بكات لەگەڵ زۆرێك لە مەراجعی شیعە و سوننە. ئێستا ئیشەڵا پاش تۆزێكیتر دەبینن ئەو فەروایەی كە ئیمام موحسین الحكیم (رضوان الله عليه) كە بە دیاری بۆی ناردبوو، زۆر لە شاخ و داخ و ئەوانە، ئەو فەروایە زۆر سوودی لێ بینی، چونكە زۆر گەرم بوو. من جارێك ئەو چیرۆكەم بۆ شەهیدی میحراب گێڕایەوە و گوتم فەروایەكی وەها بوو كە جەنابی ئیمام بۆ جەنابی بارزانی ناردبوو، گوتی دەزانی كابرایەكی ئەفغانی بۆ منی هێنابوو، گوتم خۆ ئێستا داوای ناكەیەوە؟ئێمە سەربەرزین، لە شۆڕشی ئەیلوول یەك كاری تیرۆریستی ئەنجام نەدرا، پەلاماری یەك هەدەفی مەدەنی نەدرا، هەمیشە دەیگوت عەسكەر گوناحن، وەكوو كوڕی خۆمن، من حەز ناكەم عەسكەری عێراقی بكوژرێ، ئەگەر پەلاماری ئێوە نەدەن، نابێ ئێوە پەلاماریان بدەن، نابێ بەهیچ شێوەیەك رێگە بدرێت خوانەخواستە ببێتە شەڕی كورد و عەرەب، ئەمە كارەساتە، ئەمە مردنە، بەڵام شەڕی ڕژێمێكی زاڵم فەرزە.ئێمە ئەمڕۆ بەری ئەو حیكمەتە دەدوورینەوە، ئەم حزوورە گەورەیە لێرە ئەوە دەگەیەنێت كە بەڵێ ئەو ڕێبازە راستە، ڕێبازی برایەتی و پێكەوەژیان و ئاشتەوایی، ئەمەیە ڕێگەی راست نەك خوێنڕشتن و كوشتن.بارزان دێیەكی بچووكە بە ڕووبەر وەكوو دەیبینن، بەڵام بوو بە هەدەفێكی سەرەكی بۆ هەرچی ئیمپراتۆریەت و حكوومەتانەی كە هاتنە مەنتیقە، لە ١٨٩٢ەوە تاوەكوو ساڵی ١٩٨٧، ١٦ جار یان داگیر كرا یان سووتێندرا، كەم وڵات هەن و كەم عەسكەریان هەن كە بەشدار نەبووبن لەوانە. ئەمە بۆ خۆی پرسیارێك دروست دەكات، ئەگەر دێیەكی بچووك یان چەند عەشیرەتێك بەو توانا لاوازە، چۆن هەموو جار، ١٦ جار گوند و ناوچەكەیان بسووتێندرێ یان داگیر بكرێ، جارێكی تر هەڵبستنەوە. ئەمە بۆ خۆی جێی پرسیارە؟ ئەمە ئەو حەقیقەتە پیشان دەدات كە ئەم ڕێبازە ڕیشەی داكوتاوە، خەڵكەكە بە عەقیدە بۆ هیچ یەكێكی تر نەبووە، تەنیا بە عەقیدە بیروباوەڕێكی وایان لا دروست بوو كە بەڵێ مردن لە پێناو ئەم ڕێبازە زۆر زۆر ئاساییە.گەورانی ئێمە مێژووێكی زۆر زۆر پڕ لە سەروەرییان بۆ ئێمە بەجێ هێشتووە. تكای من لە هەموو ئەو دۆست و برادەرانە ئەوەیە كە هەڵسەنگاندنی ئەم مێژووە، لە خیلالی ئێمەمانان، ئەم نەوەیەی ئێستا، تەقیمی بارزان و ڕێبازی بارزان نەكرێ. تەقیمەكە لەسەر خەبات و تێكۆشانی شێخ عەبدولسەلام، شێخ ئەحمەد و مەلا مستەفا، لەوە بكرێت. پەیوەندیی هەرێم و بەغدامن ناچمە ئەوەی ڕابردوو، بەڵام باسی ئێستا دەكەم، ئێستا كەشوهەوایەكی زۆر زۆر لەبار هاتۆتە ئاراوە، ئێمە ئیرادەیەكی بەهێز و نیەتێكی پاك دەبینین. من لێرەدا دەمەوێ پڕ بە دڵ سوپاسی برای بەڕێزم جەنابی سەرۆك وەزیران محەمەد شیاع سوودانی بكەم كە دەبینین زۆر بە جددی هەوڵدەدات ئەو ئیتیفاقیە سیاسییەی كە كراوە، جێبەجێی بكات، جورئەتی پیشان داوە، لێرەوە دڵنیای دەكەمەوە كە ئێمەش بە هەموو توانایەك پشتگیری دەكەم.ئەمە سەلمێندرا كە ئەگەر ئیرادەیەكی بەهێز هەبێت و نیەتێكی پاك هەبێت، هیچ گرفتێك نییە قابیلی چارەسەر نەبێت. ئێمە ئومێدەوارین ئەم كەشوهەوایە و ئەم دۆخە خۆشە بەردەوام بێت بۆ چارەسەری هەموو گرفتەكانی تریش ئینشائەڵا. دۆخی ناوخۆی هەرێمئەم حزوورە گەورەیە دەلیلی ئەوەیە كە بارزان لە سەرووی حزبایەتیی تەسك و ئایدۆلۆژیایەكی موعەیەنە، من ئەمە بە دەرفەت دەزانم لێرەوە بانگەوازێكی دڵسۆزانە ئاراستەی هەموو لایەنەكانی هەرێمی كوردستان بكەم، هەموو حزب و لایەنەكان، كە لاپەڕەیەكی نوێ بكەنەوە، داواكارم هەرچی زووتر، كۆبوونەوەیەكی فراوان بكرێت پێش ١٨ی ئەم مانگە، بۆ ئەوەی دڵسۆزانە و بەرپرسیارانە و كوردستانییانە، باسی هەموو گیروگرفتەكان بكرێ و چارەسەریان بكەن. پێشی ئەو كۆبوونەوەیە، داوا دەكەم بە تایبەتی هەردوو مەكتەبی سیاسیی پارتی و یەكێتی دانیشن، ئەو تەمومژە نەهێڵن و زەمینەسازی بكەن بۆ ئەو كۆبوونەوە بەرفراوانە.نابێ چیتر خەریكی یەكترشكاندن بن، دەرفەتێكی باش هاتۆتە پێش، بە دژایەتیی یەكتری كەس هیچی دەست ناكەوێت، دەبوایە عیبرەت لە راپەڕین وەربگرین، حەفتا ساڵ ئەو هەموو خەبات و تێكۆشان و قوربانیدان و خوێنە، نەمانتوانی ئەوەی بە حەفت ڕۆژ ئەنجام درا كاتێك كە هەموو میللەتەكە بوو بە یەك، موعجیزەئاسا دروست بوو، با ئەمە لەبەرچاو بگرین. ئێستاش من دووبارەی دەكەمەوە، دڵسۆزانە و برایانە ئەو داوایە تەوجیهی هەموو لایەنە سیاسییەكان دەكەم لە هەرێمی كوردستان، خۆشم ئامادەم هەرچی پێم بكرێ، پشتگیریی ئەو تەوەجوهەم.داواكارم لە هەموو میدیا و ڕێكخراوەكانی مەدەنی، هاوكار بن بۆ سەرخستنی ئەم پەیامە، نەوەكوو ڕۆڵێكی سەلبی ببینن، تكاتان لێ دەكەم ڕۆڵێكی ئیجابی ببینن. بە پێویستی دەزانم كە رابگەیەنم گەلی كوردستان و هەرێمی كوردستان وەك هەمیشە لە روانگەی ڕێباز و فكری بارزانییەوە، لەگەڵ برایەتیی گەلانی ناوچەكە و یەكدی قەبووڵكردنین، دژی هەر جۆرە توندوتیژی و ململانێیەكی سەربازین، خوازیارین سەرجەم پرسەكان بە ئاشتی و لەسەر بنەمای ڕێزگرتنی هاوبەش و بەرژەوەندیی هاوبەش، بۆ خۆشگوزەرانی و پێشكەوتنی ناوچەكە بێت و لە چوارچێوەی دایەلۆگی بەردەوام و دیموكراسیەت و ڕێزگرتن لە ئیرادەی گەلانی ناوچەكە، كێشە و گرفتەكان چارەسەر بكرێن.دووبارە سوپاس بۆ هەمووتان، بۆ ئامادەبوونتان. سوپاس و پێزانینی زۆرمان بۆ دۆستانی گەلی كوردستان، چ ئەوانەی ژمارەیەكی زۆریان لێرە ئامادەن و بەشدارن، چ ئەوانەی دوورن و لە شوێنی جیاجیای جیهانن، سوپاسی هەمووتان دەكەین كە لە ڕۆژانی تەنگانە یارمەتیی ئێمەتان دا، ئێمە هەمیشە خۆمان بە قەرزاری دۆستەكانی خۆمان دەزانین.سوپاسی ئەو خوشك و برایانە دەكەم كە بەم پرۆژەیە هەڵساون، چ لە دروستكردنی ئەم یادگەیە، چ لە ڕێكخستنی ئەم بەرنامەیە. دەستیان خۆش بێ و سوپاسیان دەكەم. من لێرەدا دەمەوێ ئاماژە بەوە بكەم كە لەوانەی كە هاوڕێی جەنابی بارزانی بوون بۆ ئەو مەسیرە مێژووییە، پێنج پیاو ماون لە ژیاندا لەگەڵ ١٠ خانم كە لەوێ شوویان كردبوو بە پیاوانی بارزانی، هەندێكیان لێرە بەشدارن، من بە تایبەتی بەخێرهاتنیان دەكەم و دەستیان ماچ دەكەم. جارێكی تر سوپاسی بێپایان بۆ هەمووتان، بەخێربێن سەر سەر و سەرچاوان، هەر بەختەوەر و سەركەوتوو بن. زۆر سوپاس.
دەقی نامەی جۆرج دەبلیو بوش، بۆ سەرۆک مەسعود بارزانی بەبۆنەی کردنەوەی یادگەی نیشتیمانی بارزانی لەبارزان: بەرێز سەرۆک مەسعود بارزانی، پیرۆزبایی لە خۆت و خانەوادەکەت دەکەم، بەبۆنەی کردنەوەی مۆزەخانەی نیشتیمانی بارزانی. ئەوە یادکردنەوەیەکی گەورەیە، ئەم مۆزەخانەیە بەڵگەیەکی روونە بۆ ئەو هەوڵانەی کە خێزانەکەتان پێشکەشی کردووە، لە دووبارە نەخشاندنەوەی مێژوودا. میراتی بارزانی برییتیە لە قوربانیدان و سەختی و بەرخودان. ئەم شوێنە تایبەتە بیرخەرەوەی دەستکەوتەکانیەتی بۆ نەوەکانی داهاتوو. هیوادارام نەتەوەی کورد باشتر لە دنیابینی بارزانی تێبگەن بۆ ئایندەی نەتەوەکەیان. تۆ بە شانازییەوە بوویت بە هەڵگری میراتی باوکت، سەرکردایەتی تۆ زۆر گرنگ بوو بۆ عێراق بۆ دەستپێکی قۆناغێکی دیکە لە دوای رووخانی رژێمی سەدام حوسێن. تۆ هاوبەشێکی زۆر پێویست و گرنگی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا و یارمەتیدەر بووی لەوەی کوردستان بەدەر بێت لە تیرۆریزم و ببێتە مەشخەڵی ئومێد. ئەوە شەڕەفێکی گەورە بوو کە لە کۆشکی سپی پێشوازیم لێ کردیت. هیوادارم دووبارە بتبینمەوە ئەمجارە لە تێکساس. لۆرای هاوسەریشم هیوای ئاهەنگێکی خۆشتان بۆ دەخوازێت.
موحەڕەم ئینجە، سەرۆکی گشتیی پارتی مەملەکەت کە بەربژێر بوو بۆ پۆستی سەرۆکایەتیی کۆماری تورکیا بۆ هەڵبژاردنەکەی 14ـی ئایار، ئەمڕۆ پێنجشەممە کشانەوەی خۆی لە رکابەرییەکە راگەیاند. ئەمەش بە گورزێک هەژمار دەکرێت لە ئەردۆغان. لە سەرەتای گوتەکانیدا موحەڕەم ئینجە باسی لەوە کرد کە لەم ماوەیەدا چەندەها بوختان و زانیاریی نادروستی بۆ هەڵبەستراوە. ئینجە هەروەها وتی: "دەوڵەتی کۆماری تورکیا نەیتوانیوە بەهای من بپارێزێت. ئەرکی دەوڵەتە بەهای هاووڵاتییەکی کە بەربژێری پۆستی سەرۆککۆمارە، بپارێزێت. داواکارانی گشتی، ئاسایش و میدیاکان باسیان نەکرد". ئینجە، سەبارەت بەو دەنگۆیانەی کە باسیان لەوە دەکرد ئەو پارەی وەرگرتووە و ناتوانێ بکێشێتەوە و دەست لە بەربژێربوونی هەڵبگرێت، وتی: "داوا لەو نەفس نزمانە دەکەم کە دەڵێن پارەی لە کۆشک وەرگرتووە و ناتوانێت پاشەکشە بکات. من ترسم لەو بوختانانە نییە کە بۆم کراون. 45 رۆژە بەرهەڵستی دەکەم. دوایین خاڵ کە پێیگەیشتوون ئەوەیە دەڵێن: ئەو ناتوانێت بکشێتەوە، چونکە تازە خۆ پارەکە ناگەڕێنێتەوە! دەست لە بەربژێربوونم هەڵدەگرم. ئەمە لەپێناوی نیشتمانەکەم دەکەم. سێیەمین بژاردەم بۆ تورکیا پێشنیاز کرد. گوتم نە جمهوور نە میلـلەت، تاکەڕێگە مەملەکەت. گوتم نە راستڕەو نە چەپڕەو، بەڵکو رێگەی ئەتاتورک. هەوڵی کردنەوەی رێڕەوێکم دا، بەڵام سەرکەوتوو نەبووین". ئینجە رووی دەمی کردە ئۆپۆزیسیۆن و وتی: "با بیانوویان نەمێنێت، چونکە ئەگەر هەڵبژاردن بدۆڕێنن، بەیانییەکەی تەواوی تاوانەکە دەخەنە ئەستۆی ئێمە. با هیچ بیانووێکیان نەمێنێت. من لە هەر ماڵێک دەنگێکم بۆ پارتی مەملەکەت دەوێ. لە بەربژێربوونم بۆ پۆستی سەرۆککۆمار دەکشێمەوە".
ئەمڕۆ پێنجشەممە 11ی ئایاری 2023، بە سەرپەرشتیی سەرۆک مەسعود بارزانی و بە ئامادەبوونی دەیان کەسایەتیی ئایینی و سیاسیی نێوخۆیی و بیانی، لە بارزان یادگەی نیشتمانیی بارزانی کرایەوە و، تێیدا سەرۆک مەسعود بارزانی گوتارێکی پێشکەش کرد. پوختەیەک لە گوتەکانی سەرۆک مەسعود بارزانی: بەخێر بێن بۆ بارزان، ئەو گوندەی لە ڕووبەر بچووكە و دەوڵەمەندە بە مێژوو و خەبات و قوربانیدانەكانی لەپێناو ئازادی و كەرامەت. ئەوەی لە بارزان سەری هەڵدا، بزووتنەوەیەكی ڕزگاریخوازی دیموكراتخواز بووە و كاریگەرییەكی یەكجار گەورەشی هەبووە. ڕێبازی بارزان مانای ئەوە نییە كە هەر كەسێک لە ناوچەی بارزان بێت لەسەر ئەو ڕێبازەیە، بەڵكوو ڕێبازەكە فراوانتر و گەورەترە لەوە، هەر كەسێك بڕوای بەم بنەمایانە هەبێت، دەتوانین بڵیین پەیڕەوی ڕێبازی بارزانە، (خوداپەرستی و خوداناسی، مرۆڤدۆستی، دین ڕەوشتە، لە مرۆڤایەتیدا هەموومان برای یەكترین، دین و نیشتمان لە یەكتری جیا ناكرێنەوە، تێكۆشان لە دژی زۆرداران فەرزە، ژینگەپارێزی پێویستە، مافی ئافرەتان دەبێ پارێزراو بێت و قەدەغەکردنی بەشوودانی كچان بە زۆر و ژن بە ژن یان بەشوودانی بە نەخت). ئێمە سەربەرزین، لە شۆڕشی ئەیلوول یەک كاری تیرۆریستی ئەنجام نەدرا، پەلاماری یەک هەدەفی مەدەنی نەدرا. ڕێبازی بارزانی، ڕێبازی برایەتی و پێكەوەژیان و ئاشتەواییە، ئەمەیە ڕێگەی راستە نەک خوێنڕشتن و كوشتن. ئەم ڕێبازە ڕیشەی داكوتاوە، خەڵكەكە بە عەقیدە بۆ هیچ یەكێكی تر نەبووە، تەنیا بە عەقیدە بیروباوەڕێكی وایان لا دروست بوو كە بەڵێ مردن لەپێناو ئەم ڕێبازە زۆر زۆر ئاساییە. ئێستا كەشوهەوایەكی زۆر زۆر لەبار هاتووەتە ئاراوە، ئێمە ئیرادەیەكی بەهێز و نیەتێكی پاک دەبینین. ئومێدەوارین ئەم كەشوهەوایە و ئەم دۆخە خۆشە بەردەوام بێت بۆ چارەسەری هەموو گرفتەكانی تریش ئینشاڵڵا. ئەم حزوورە گەورەیە دەلیلی ئەوەیە كە بارزان لە سەرووی حزبایەتیی تەسک و ئایدۆلۆژیایەكی موعەیەنە. بەدەرفەتی دەزانم لێرەوە بانگەوازێكی دڵسۆزانە ئاراستەی هەموو هەموو حیزب و لایەنە سیاسییەکان بکەم كە لاپەڕەیەكی نوێ بكەنەوە. نابێ چیتر خەریكی یەكترشكاندن بن، دەرفەتێكی باش هاتووەتە پێش، بە دژایەتیی یەكتری كەس هیچی دەست ناكەوێت، با عیبرەت لە ڕاپەڕین وەربگرین، ئەوەی بە حەفتا ساڵ ئەو هەموو خەبات و تێكۆشان و قوربانیدان و خوێنە نەمانتوانی ئەنجامی بدەین بە حەوت ڕۆژ ئەنجام درا، كاتێک كە هەموو میللەتەكە بوو بە یەک موعجیزە دروست بوو، با ئەمە هەمیشە لەبەرچاومان بێ.
سەرۆک مەسعود بارزانی لەمیانی گوتارێکیدا لە رێورەسمی کردنەوەی مۆزەخانەی نیشتمانی بارزانی، داوای لە لایەنە سیاسییە کوردییەکان کرد، بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ کێشەکانی ناوچەکە، پێش 18ـی ئەم مانگە، کۆبووەوەیەکی گەورە ساز بکەن. سەرۆک بارزانی لە گوتارەکەیدا دەڵێت: بانگەوزاێك بۆ هەموو لایەن سیاسیەکانی کوردی دەکەم، تا لاپەڕەیەکی نوێ بکەنەوە و پێش 18ـی ئەم مانگە کۆبوونەوەیەکی فراوان بکەن و تێیدا هەموو کێشەکان باس بکرێن و چارەسەریان بۆ بدۆزرێتەوە. سەبارەت بە بانگەوازەکەی، سەرۆک بارزانی رایگەیاند: پێش ئەم کۆبوونەوەیە داوا لە هەردوو مەکتەبی سیاسی پارتی و یەکێتی دەکەم، کۆبوونەوەیەک بکەن، تا ئەم تەمومژیە نەمێنێت و زەمینەسازی بۆ کۆبوونەوە گەورەکە بکەن. سەرۆک مەسعود بارزانی ئەوەی خستەڕوو، کە ئیرادەیەكی بەھێز ھەیە بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی نێوان بەغدا و ھەولێر. ھەروەھا سەرۆك بارزانی سوپاسی پشتیوانی خۆیشی بۆ سەرۆكوەزیرانی عێراق دووپاتدەكاتەوە كە ھەموو ھەوڵەكانی خستووەتەگەڕ بۆ جێبەجێكردنی رێككەوتنی نێوان ھەولێر و بەغدا. سەرۆک بارزانی لە گوتارەکەیدا کورتەیەکی لە مێژووی بارزانییەکان خستەڕوو و تێیدا باسی لەوەکرد، زۆر لەسەر بارزان نووسراوە و وتراوە، ناحەزانیش نووسیویانە و راستییەکانیان شێواندووە، بەڵام لە ئەرشیفی زۆرێك لە دەوڵەتان دەرکەوت، ئەوەی لە بارزان سەریهەڵدا، بزووتنەوەیەکی رزگاریخوازی دیموکراتخواز بووە و کاریگەرییەکی گەورەشی هەبووە. سەرۆک مەسعود بارزانی ئاماژەی بەوەدا، تەکیەی بارزان لە سەدەی نۆی هیجری لەسەر دەستی باپیرە گەورەی بارزانییەکان (تاجەددین) دروستکراوە و لەهەمانکاتدا لە تەنیشت تەکیەکەدا، قوتابخانەیەکی بۆ فەقیەکان دروستکردووە، گوتیشی: ئەو خۆی عالمێکی زۆر زانا بووە، تەکیە و قوتابخانەکەش لەلایەن خەڵکی کوردستانەوە پێشوازی لێکرا و بەمشێوەیە بەردەوام بوو تا کۆچی دوایی کرد، دوای ماوەیەک تەکیە و قوتابخانەکە رادەستی شێخ عەبدولسەلامی یەکەم کرا و ئەویش بەپێی بەڵگەکان، لە زانستە ئایینییەکان شارەزا بووە و لەوکاتەدا دەستی کردووە بە زەمینەسازی بۆ چاکسازی کۆمەڵایەتی، بەڵام مەرگ مۆڵەتی نەدا و لە ساڵی 1872 کۆچی دوایی کرد. لەدوای کۆچی دوایی شێخ عەبدولسەلامی یەکەم، کوڕەکەی شێخ محەممەد هاتووەتە جێی ئەو، سەرۆک بارزانی لە باسی ئەو دا دەڵێت: شێخ محەممەد زۆر زاهید و خوداناس بووە و سەرقاڵێ دیانەت و ئیرشاد بووە، بەڵام هەژموونی هێندە گەورە بووە، ئەو سەردەمە دەسەڵاتی عوسمانییەکان ئەویان بە مەترسی بینیووە و شەڕیان پێ فرۆشتووە، هەربۆیە دەیگرن و دەیبەنە زیندانی بدلیس و دوو ساڵ لەوێ دەبێت، پاشان کە ئازادی دەکەن، لە 1903 کۆچی دوایی دەکات. هەر سەبارەت بە مێژووی بارزانییەکان، سەرۆک مەسعود بارزانی لە گوتارەکەی ئەمڕۆیدا درێژە بە قسەکانی دەدات و دەڵێت: لە دوای شێخ محەممەد، کوڕەکەی شێخ عەبدولسەلامی دووەم رابەرایەتی تەریقەتەکە وەردەگرێت، کە لە سەردەمی شێخ تاجەددینەوە تەریقەتی نەقشبەندیان هەڵبژاردووە. "شێخ عەبدولسەلامی دووەم، هەرچەندە تەمەنی کورت بوو، بەڵام بەرهەمی زۆر بوو، ئەو دەستی بە شۆڕشێکی گەورە کرد، کە رەنگە 100 ساڵ پێش سەردەمی خۆی بێت، ئەو چاکسزاییەکی بنەڕەتی کرد و رێبازی بارزانی ناساند" سەرۆک بارزانی لە باسی شێخ عەبدولسەلامی دووەم بەمجۆرە دوا. سەرۆک بارزانی گوتیشی: شێخ عەبدولسەلام رێبازی بارزانی بەجۆرێک ناساندووە، هەر کەسێک باوەڕی بەم پرەنسیپانە هەبێت، دەتوانین بڵێین پەیڕەوی رێبازی بارزانی دەکات. پرەنسیپەکانی رێبازی بارزانیش ئەمانەن: - خوداپەرستی و خوداناسی، مرۆڤدۆستی، دین رەوشتە - لە مرۆڤایەتیدا هەمووان برای یەکرترن - دین و نیشتیمان لەیەکتری جیاناکرێنەوە - تێکۆشان لەدژی زۆرداران فەرزە - ژینگەپارێزی پێویستە - دەبێت ئافرەتان مافیان پارێزراو بێت
بۆ بەشداریکردن لە کردنەوەی یادگەی بارزانی، قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان گەیشتە بارزان.
بۆ بەشداریکردن لە کردنەوەی یادگەی بارزانی، هەریەکە لە لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عێراق و محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکوەزیرانی عێراق، گەیشتنە هەولێر. ئێستا هەردوو سەرۆک لە بارزانن بۆ بەشداریکردن لە کردنەوەی یادگەی بارزانی.
ئەمڕۆ بە سەرپەرشتی سەرۆک بارزانی و بە ئامادەبوونی دەیان سەرکردە و کەسایەتی و دیپلۆماتکاری کوردستانی و عێراقی و بیانی لە رێوڕەسمێکدا لە بارزان مۆزەخانەی نیشتمانی بارزانی دەکرێتەوە. دوێنێ 10/5/2023، مەسرور بارزانی، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە گوتارێکدا لە رێوڕەسمی پێشوازیکردن لە میوانانی مۆزەخانەی نیشتمانی بارزانی رایگەیاند، مۆزەخانەی نیشتمانی بارزانی باس لە بەشێکی مێژووی خەڵکی ئێمە دەکات، کە لە کوێ دەستمان پێکرد و ئەمڕۆ گەیشتووین بە چی. سەرۆکی حکومەت، گوتیشی: بارزان لە 100 ساڵی رابردوودا لانی کەم 16 جار وێران کراوە و لەگەڵ زەویدا تەخت کراوە.
وەزارەتی نەوتی عێراق: لەم رۆژانە هەناردەكردنی نەوتی كوردستان دەست پێ دەكاتەوە باسم خزێر عەبادی، بریكاری وەزارەتی نەوت بۆ كاروباری دەرهێنان بە ڕۆژنامەی فەرمیی عێراقی راگەیاندووە: لە چەند ڕۆژێكی كەمی داهاتوودا هەناردەكردنی یەكەمین گەڕی نەوتی هەرێمی كوردستان لە ڕێگەی بەندەری جەیهان لە توركیا دەست پێ دەكاتەوە و بۆ ئەم مەبەستەش لەگەڵ كۆمپانیایەكی بیانی گرێبەستیان واژۆ كردووە. ئەوەشی ئاشكرا كرد كە كۆمپانیای بە بازاڕكردنی نەوتی عێراق (سۆمۆ) یەكەمین گرێبەستی تایبەت بە فرۆشتنی نەوتی كێڵگەكانی هەرێمی كوردستانی لەگەڵ كۆمپانیایەكی بیانی واژۆ كردووە. ئاماژەشی بەوە دا كە سێ گرێبەستی دیكەش واژۆ دەكرێن و لە چەند ڕۆژی داهاتوودا دەست بە هەناردەكردنی نەوتی هەرێمی كوردستان دەكرێت و وەزارەتی نەوتی عێراقیش بۆ ئەم مەبەستە ئامادەیە، ئەگەر لایەنی توركی بابەتی پشكنینی بۆڕییە نەوتییەكانی لە دیوی خۆیەوە تەواو كردبێت.