هەواڵوەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا لە وەزارەتی دەرەوە رایگەیاند، کوشتنی هیشام هاشمی، شرۆڤەکاری سیاسیی و سەربازیی عێراقی بە تووندی محكوم دەكەین. مایك پۆمپێیۆ گوتیشی: ئەو بە شێوەیەكی دڕندانە لەبەردەم ماڵەكەی كوژرا و دووپاتی كردەوە، هاشمی بۆ عێراقێكی خاوەن سەروەری تێدەكۆشا و زایەڵەی هیوابەخشی عێراقییەكان بوو. ئاماژەی بەوەشدا، ئاشكرایە بەر لە کوشتنی هاشمی گرووپەکانی گرێدراوی ئێران هەڕەشەیان لێكردبوو. وەزیرێ دەرەوەی ئەمەریكا هاشمیی بە رۆژنامەنووسێکی نیشتمانپەروەر و دەنگی هیوای خەڵکی عێراق ناوبرد و داوای لە حکومەتی عێراقی کرد هەرچی زووە بکوژەکانی هاشمی بدۆزێتەوە و لێپێچینەوەی یاساییان لەگەڵدا بکات.
چوارشەممە 2020/7/8 ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی کوردستان بە سەرپەرشتی مەسرور بارزانی سەرۆکی وەزیرانی هەرێمی کوردستان و بەشداربوونی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیران، لە ڕێگەی ڤیدیۆ کۆنفرانسەوە کۆبووەوە. جێگری سەرۆک وەزیران راپۆرتێکی دەربارەی پڕۆگرامیی بایۆمێتری خستەڕوو کە تیایدا بە زانیاریی و وردەکارییەوە باسی قۆناغەکانی سیستەمەکە و ئامانج و دەرەنجامەکانی سیستەمی بایۆمێتری کرد کە پڕۆژەیەکی گشتگیر و فراوانترە لەوەی تەنیا داتابەیسێک بێت بۆ تۆماری بایۆمێتری مووچەخۆران. ئەنجومەنی وەزیران دوای گفتوگۆ و ڕاگۆڕینەوە ، دەستپێکردنی قۆناخی دووەمی سیستەمی بایۆمێتری پەسەندکرد بە ئاراستەی بەرجەستەکردنی حکومەتی ئەلیکترۆنی بە سوودوەرگرتن لە تەکنەلۆژیای زانیاریی لە بەڕێوەبردنی دامەزراوەکانی حکومەت و فراوانکردنی پڕۆگرامەکە تا بوارەکانی دیکەش بگرێتەوە و ببێتە یارمەتیدەرێکی سەرەکی بۆ جێبەجێکردنی کردارەکی چاکسازی و بە ئەلیکترۆنیکردنی دامودەزگاکانی حکومەت و هێنانەکایەی شێوازێکی نوێی چالاک بۆ حکومەت و حوکمڕانی درووست.
لە ئەگەریی بەرزبوونەوەی ئامارەکانی تووشبوون بە ڤایرۆسی کۆرۆنا بەجۆرێک لە نەخۆشخانەکانی تایبەت بە کۆرۆنا شوێنی نەخۆش نەمێنێت، وەزارەتی تەندروستی دەتوانێت چەند هەنگاوێک بنێت بۆ بەردەوام بوون لە خزمەتکردنی تووشبووانی کۆرۆنا. یەکێک لەو رێگایانەی لەبەردەم وەزارەتی تەندروستییە، ئەوەیە سەرجەم نەخۆشخانەکان لە ھەرێمی کوردستان تایبەت بکرێن بە تووشبووانی ڤایرۆسی کۆرۆنا، بەڵام بەمە سەرجەم خزمەتگوزارییە تەندروستییەکانی دیکە دەوەستێنن. رێگای دووەم ئەوەیە: کەرەنتینەی ماڵەوە رابگەیەنن و تەنھا ئەو نەخۆشانە لە نەخۆشخانە چارەسەر بکرێن، کە دۆخی تەندروستییان ناجێگیرە.
بەڕێوەبەری دەزگای هەواڵگریی ئەمریکا - FBI دەڵێ، هاککەرە چینییەکان سەنتەری لێکۆڵینەوە و دۆزینەوەی چارەسەری کۆرۆنا دەکەنە ئامانج و زانیارییە نهێنی و نوێیەکانیان دەبەن، ئەوەش بە "گەورەترین هەڕەشە" بۆ سەر ئایندەی ئەمریکا ناودەبات. کریستۆفەر واری، بەڕێوەبەری دەزگای هەواڵگریی ئەمریکا رۆژی سێشەممە 7-7-2020 لە گوتارێکیدا بۆ پەیمانگای هودسن لە واشنتن دەڵێت، هەموو 10 کاژێر جارێک لەلایەن چینەوە هێرشی ئەلکترۆنییان دەکرێتەسەر و "تاوەکو ئێستا زیاتر لە دوو هەزار جار لەلایەن چینەوە هەوڵی دزین و هاککردنی پێگەکانمان دراوە". دوای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا چەندجارێک هێرشی کردووەتە سەر چین و پێیوایە، "ئەگەر چین زووتر هۆشداری بدایەتە جیهان ، نەخۆشییەکە ئاسانتر کۆنترۆڵدەکرا". رۆژی سێشەممە 7-7-2020 ئیدارەی ترەمپ، کۆنگرێسی وڵاتەکەی ئاگادارکردەوە کە ئەمریکا بەفەرمی لە رێکخراوی تەندروستیی جیهانی کشاوەتەوە، چونکە پێیوایە، سەرەڕای ئەوەی ئەمریکا هاوکاریی زیاتری رێکخراوەکە دەکات، "بەڵام چین دەستی بەسەر رێکخراوی تەندروستیی جیهاندا گرتووە". بڕیاری کشانەوەکەش لە 6ـی تەممووزی 2021 جێبەجێدەکرێت.
وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی گشتی تەندروستی ھەولێر ئاشكرای دەكات، ژمارەی تووشبوون بە كۆرۆنا گەیشتە نزیكەی 650 كەس وبەشێك لە تووشبووان باری تەندروستییان ناجێگیرە. بژار موسا، وتەبێژی تەندروستی ھەولێر بە كوردستان24ی راگەیاند: "ژمارەی تووشبوون بە كۆرۆنا بەرزبووەتەوە و ئێستا 645 تووشبوو لە نەخۆشخانەكانی تایبەت بە كۆرۆنا لە ھەولێر لەژێر چاودێری پزیشكیدان". راشیگەیاند: "ھۆكاری ھەڵكشانی ژمارەی تووشبووان بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە ھاووڵاتییان وەك پێویست رێنماییەكان لەبەرچاو ناگرن، بۆیە دەبێ ھاووڵاتییان ھاوكاربن بۆ كەمكردنەوەی تووشبوون بە كۆرۆنا". وتەبێژی تەندروستی ھەولێر، ئاماژەی بەوەشكرد: "بەشێك لە تووشبووان باری تەندروستییان ناجێگیرە و نیشانەكانیان قورسە، ئێستا 18 كەس لەژێر ئامێری ھەناسەدانی دەستكرد دان، ھەرچەندە ئێمە بێ ئومێدنین لە چارەسەر، بەڵام ئەگەر دۆخەكە وابڕوات كاریگەری دەبێت بۆ كەلوپەل و پێداویستییە تەندروستییەكان".
ژمارهى تووشبوانى پهتاى كۆرۆنا له ئێران بهرز بووهوه، تا ئێستاش لهو وڵاته نزیكهى 12 ههزار كهس بههۆى پهتاكهوه گیانیان لهدهست داوه. ئهمڕۆ سێشهممه 7/7/2020، د. سیما لارى، گوتەبێژی لێژنەی بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا لە ئێران له پرێس كۆنفرانسێكدا باسى لهوه كرد، لە دوێنێوه تا ئەمڕۆ لە سەرانسەری ئێران 200 كهسى دیکە بەهۆی پهتای کۆرۆناوە گیانیان لەدەست داوە، كه كۆى گشتیی ئهو كهسانهى گیانیان لهدهست داوه، 11 ههزار و 931 كهسه. گوتەبێژی لێژنەی بەرەنگاربوونەوەی کۆرۆنا لە ئێران ئهوهشى خسته ڕوو، له دوێنێوه ئهمڕۆ، دوو ههزار و 637 كهسى دیكه تووشى كۆرۆنا بوون، كه كۆى گشتیی تووشبوانى پهتاكه له ئێران 245 ههزار و 688 کەسه. بە گوتەی ئەو بەرپرسە ئێرانییە، تا ئێستا 207 ههزار کەس لە پهتاى کۆرۆنا چاک بوونەتەوە.
گوتەبێژی فهرميى بارەگای بارزانی ئيدانهى تيرۆركردنى شارەزایەكی بواری ئاسایشی لە بەغدای پایتەختی عێراق كرد. ڤیان دەخیل، گوتەبێژی بارەگای بارزانی، ئەمڕۆ سێشەممە ٧ی تەمووزی ٢٠٢٠، راگەیاندراوێكی بڵاو كردەوە و تێیدا ئاماژەی بەوە كرد: “بەداخێکی زۆرەوە هەواڵی تیرۆرکردنی شارەزای بواری ئاساییش هیشام ئهلهاشمیمان پێگەیشت کە بە كردەوەیەكی ستهمكارانهى گرووپەکانی دەرەوەی یاسا ئەنجام دراوە”. هاوكات ئاماژەی داوە: “به توندى ئیدانەی ئەو کردەوە تیرۆریستییە دەکەین، داواش لە دەزگا پەیوەندیدارەکانی بەغدا دەکەین، بکوژەکان بدۆزنەوە و ڕادەستی دادگايان بكهن، تا بە سزای خۆیان بگەن”. ئەمەش دەقی راگەیاندراوەكەیە: گوتەبێژی فهرميى بارەگای بارزانی ئيدانهى تيرۆركردنى هيشام ئهلهاشمى دهكات بەداخێکی زۆرەوە هەواڵی تیرۆرکردنی شارەزای بواری ئاساییش هیشام ئهلهاشمیمان پێگەییشت، کە بە كردهوهىهكى ستهمكارانهى گرووپەکانی دەرەوەی یاسا ئەنجام دراوە. له كاتێكدا كه بهتوندى ئیدانەی ئەو کردەوە تیرۆریستییە دەکەین، داوایش لە دەزگە پەیوەندیدارەکانی بەغدا دەکەین بکوژەکان بدۆزنەوە و ڕادەستی دادگايان بكهن، تا بە سزای خۆیان بگەن. لە خودای مەزن داواکارین خوالێخۆشبوو بخاتە بەر ڕەحمەتی خۆی و دڵنهوايى و ئارامیش بە کەسوکاری ببەخشێت. ڤیان دەخیل گوتەبێژی فەرمیی بارەگای بارزانی ۷/ تهمموز/ ۲٠۲٠
دەزگای هەواڵی ناوەندی کۆریا باکوور ئاماژەی رایگەیاند، کیم جۆنگ ئون ڕابەری کۆریای باکوور داوای لە هاوڵاتیانی وڵاتەکەی کردووە بەردەوام بن لە بەرەنگاربوونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا و هۆشیاریدا لەوەی کەمتەرخەمی دەبێتەهۆی " دروستبوونی قەیرانێک کە گەڕانەوە لێی مەحاڵ دەبێت. کیم جۆنگ ئون،جەختی لەوە کردەوە کۆریای باکوورهیچ حاڵەتێکی توشبوونی بە ڤایرۆسی کۆرۆنا تیادا نیە، وڵاتەکەی توانیویەتی ڕێگری بکات لە بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە، ئەمەش سەرەڕای ئەوەی زۆرێک لە وڵاتانی جیهان بەدەست ڤایرۆسەکەوە دەناڵێنن. سەرچاوە هەواڵییەکان باس لەوەدەکەن، تا ئێستا گومان هەیە لەوەی حاڵەتی توشبوون و گیانلەدەستدان لە کۆریای باکوور تۆمارنەکرابێت، ئەمەش بە لەبەرچاوگرتنی خراپیی ژێرخانی تەندروستی ئەو وڵاتە و هەروەها پەیوەندییە بەهێزە،بازرگانییەکانی لەگەڵ چیندا کە سەرچاوەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە بوو.
فەرماندەی گشتی هێزە چەکدارەکانی عێراق ڕایگەیاند هێزی پێشمەرگە ناگەڕێتەوە بۆ شاری کەرکوک. عەمید یەحیا ڕەسوڵ بە ئاژانسی فەرمی عێراقی ڕاگەیاند هیچ رێکەوتنێک نەکراوە بۆ گەڕانەوەی هێزەکانی پێشمەرگە بۆ سنوری پارێزگای کەرکوک. وتەبێژی سەربازی کازمی ئاماژەی بەوەشکرد،چەند ناوەندێکی هاوبەش لە نێوان وەزارەتەکانی ناوخۆ و بەرگری لەگەڵ وەزارەتی پێشمەرگە دروستدەکرێت بۆ هەماهەنگی لەبارەی پاراستنی ئەو شوێنانەی داعش چالاکی تێدا دەکات. وتیشی ئەو ناوەندە هاوبەشانە کار دەکەن لەسەر هەماهەنگی نێوان هێزەکان و پێدانی زانیاری بەیەکتر لەهەرسێ پارێزگای نەینەوا و دیالە و کەرکوک،بەڵام هیچ هێزێکی پێشمەرگە ناگەڕێتەوە بۆ کەرکوک و شوێنەکانی دیکە. ئەوە لەکاتێکدایە ئەمڕۆ دەنگۆی ئەوە بڵاوبوەوە کە مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق رەزامەندی نیشانداوە بە گەڕانەوەی هێزەکانی پێشمەرگە بۆ سنوری کەرکوک. ئەوە لەکاتێکدایە ماوەیەکە چەکدارانی داعش لە ناوچە کێشە لەسەرەکان چالاکی دەکەن و حکومەتی هەرێمیش چەند جارێک داوایکردوە رێگە بدرێت هێزەکانی پێشمەرگە ئەو ناوچانە بپارێزن.
پارێزگاری سلێمانی ڕایگەیاند، دۆخی کۆرۆنا لە سنوری پارێزگاکە لە ژێر کۆنتڕۆڵدایە و لە دۆخێکی سروشتیدایە،دەتواین بڵێن ئێستا لە ناوەڕاستی دۆخەکەداین و بەرەو کۆتاییەکەی دەڕۆین. د.هەڤاڵ ئەبوبەکر پارێزگاری سلێمانی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ دەنگی ئەمریکا ڕایگەیاندوە، ئهو ژمارانهی كه ڕۆژانه تۆماردهبێت دهتوانین بڵێین ژمارهیهكی ڕاستهقینهیه، بهڵام له پاڵ ئهوهدا ژمارهیهكی تریش ههیه كه بهڕێگاكانی تر پشکنین دەکەن، بۆیه ئهو ژمارانهی كه بۆ قوربانییهكان ئهوانهی گیانیان لهدهستداوه ڕادهگهیهنرێت یان بۆ ئهوانهی كه تووشبوونیان یاخود بۆ ئهوانهی چاك بوونهتهوه، دهتوانم بڵێم ژمارهیهكی زۆرتر لهوانه ههن. پارێزگاری سلێمانی ئاماژەی بەوەشکردوە، "بەڵام ئێستا ئێمه بهخۆپارێزی و ههستیارییهكی زۆرهوه له ناوهڕاستی دۆخهكهوه بهرهو كۆتاییهكهی دهڕۆین، سهرهتا دهستمان پێكرد هاتوینهته چهقهكهی ئێستا له چهقهكهیهوه بهرهو كهنارهكان دهڕۆین." د.هەڤاڵ ئەبوبەکر ئاشکراشیکردوە، " ئهگهر بتوانیین ئێمه ئهو ههنگاوانهی كه گرتومانهتهبهر بهردهوام بین وه خهڵك بهردهوام بن لهسهر خۆپارێزی ههروهها حكومهت كێشه دارایی و ئابورییهكان چارهسهر بكات ئهوا دهگهینه كهناری ئارامی چونكه ئێستا دهتوانیین بڵێین خهریكه بهرگرییهكی گشتی لهسنوری پارێزگای سلێمانی دروست دهبێت". پارێزگاری سلێمانی پێشبینی دەکات ئهگهر بهم پێیه بڕۆین لهدوای 10ی ئهم مانگهوه بارودۆخهكه بهرهو ئاراستهیهكی تر دهڕوات وه ئهم پهتایه لهههر شوێنێك بڵاو بوبێتهوه پێویستی به كۆنتڕۆڵكردن ههبووه بهو ڕێگه لۆژیكیانهی كهبتوانێت لهسهر سێ تهوهر، كهمكردنهوهی مهترسی توشبووانی پهتاكه، دابینكردنی بژێوی و داهات و ڕۆژانهی خهڵك وه پاراستنی ئابوری و داهاتی دهوڵهت بپارێزێت، ئێمه له سلێمانی لهسهر ئهم سێ تهوهره بهیهكهوه كارمان كردووه." د.هەڤاڵ ئەبوبەکر باسی ئەوەشیکردوە، بهپێی ئهو زانیاری و داتا و ڕاپۆرتانهی تەندروستی کە رۆژانە بە دەستمان دەگات، ئەوە دەردەخات لە دوو هەفتەی ڕابردوو رۆژانە ئەگەر 100 پشکنین کرابێت 30 بۆ 35 کەس هەڵگربووە، ئەمەش پێمان دەڵێت دۆخەکە لە ژێر کۆنتڕۆڵدایە و ئەم ژمارە توشبووە وا دەکات بەرگرییەکی گشتی دروستبێت. سەبارەت بە ڕاگەیاندنی قەدەغەی هاتوچۆ،پارێزگاری سلێمانی دەڵێت" ئێمه لهڕابردووهوه دهستمان پێكرد و ڕامانگهیاند بهڵام ئهو ئهنجامانهی كهپێیداین لهدوای تهواوبوونی قهدهغهی هاتوچۆ پهتاكه بههێزتر دهركهوتهوه لهههمانكاتیشدا زیانێكی گهوره بهر كارو كهسابهتی خهڵك كهوت، وه زیانێكی گهورهش بهر ئابووری دهوڵهت كهوت، بۆیه ئێمه ئهو ئهزموونهمان كردووه و پێمان وایه قەدەغەی هاتوچۆ ئهنجامێكی سهركهوتووی نابێت"
لةەکاتێکدا وڵاتانی جیهان لە پێشبڕکێدان بۆ دەستخستنی پێکوتەیەکی دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا، سەرۆکی ئەمەریکا مژدەی ئەوە دەدات پێش کۆتاییهاتنی ئەمساڵ چارەسەری کۆرۆنا بەردەست دەبێت. لە وتارێکیدا بەبۆنەی جەژنی سەربەخۆیی ئەمەریکا، دوێنێ (4-7-2020) دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا رایگەیاند وڵاتەکەی بەماوەیەکی زۆر پێش کۆتاییهاتنی 2020، پێکووتە یان دەرمانێکی کۆرۆنای دەبێت. ترەمپ لە وتەکانیدا شێوازی مامەڵەکردنی وڵاتەکەی بۆ رووبەڕووبوونەوەی کۆرۆنا بە باش وەسف کرد و، گوتی "پێشکەوتنێکی زۆر بەدیهاتووە، ستراتیجییەکەمان بەشێوازێکی باش کاردەکات". هەروەها دووبارە هێرشی کردەوە سەر چین، کە یەکەمجار پەتای کۆرۆنا لەو وڵاتە بڵاوبووەوە جەختی کردەوە لەوەی "دەبێت بەهۆی تەمبەڵییەکەی لە رێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی کۆرۆنا، چین لێپێچینەوەی لەگەڵدا بکرێت". وتەکانی ترەمپ لەکاتێکدابوون، بەرپرسێکی باڵای ئەمەریکا رۆژی پێنجشەممە رایگەیاندبوو، دڵخۆشە بەوەی بەرنامەی ئیدارەی ترەمپ بۆ پەلەکردن لە بەرهەمهێنانی پێکوتەی دژی ڤایرۆسی کۆرۆنا، "دەبێتە مایەی دروستکردنی پێکووتەیەکی کاریگەر لەدژی کۆرۆنا تاوەکو کۆتایی ئەمساڵ". ئەمەریکا زەرەرمەندترین وڵاتە بە ڤایرۆسی کۆرۆنا، بەجۆرێک تاوەکو ئێستا زیاتر لە دوو ملیۆن و 935 هەزار کەس لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا تووشی کۆرۆنا بوون، لەو ژمارەیەش زیاتر لە 132 هەزار کەسیان گیانیان لەدەستداوە
هیشام هاشمی، لێکۆڵەری بەنێوبانگی عێراقی و شارەزای گرووپە تیرۆرسیتییەکان و داعش، کە شەوی رابردوو لە بەغدا تیرۆر کرا، پێش تیرۆرکردنی هاوڕێکانی ئامۆژگارییان کردبوو رووبکاتە هەولێر. دوو چەکدار بەسواری ماتۆرسکیل ئێوارەی دوێنێ (دووشەممە، 6-7-2020) لە دەرەوەی ماڵەکەی هیشام هاشمیی تەمەن 47 ساڵ لە بەغدا، لە ناوچەی زەیوونە بە گوللـە تیرۆریان کرد، ئەندامێکی خێزانەکەی دەڵێ گوێی لە دەنگی پێنج گوللـە بووە. هاشمی، بەردەوام لە تەلەڤیزیۆنە عێراقییەکان دەردەکەوت و بەهۆی شارەزاییەکەشییەوە لەلایەن بەرپرسانی حکومەت، رۆژنامەڤانان، لێکۆڵەران و تەنانەت هاوپەیمانانیشەوە راوێژی پێدەکرا. ئاژانسی ئەسیۆشەیتد پرێس بڵاوی کردووەتەوە "چەند هەفتەیەک پێش کوژرانی، هاشمی بەو کەسانەی گوتووە، کە متمانەی پێکردوون، دەترسێت لەوەی میلیشیاکانی ئێران پاڵپشتییان دەکات، بیکوژن و هاوڕێکانی ئامۆژگارییان کردووە رووبکاتە هەولێر بۆ ئەوەی پارێزراو بێت". دوای ئەوەی لە مانگی کانوونی یەکەمی 2017 عێراق سەرکەوتنی بەسەر داعش راگەیاند، هیشام هاشمی زیاتر فۆکەسی خستە سەر ئەو گرووپە چەکدارانەی عێراق کە ئێران پاڵپشتییان دەکات و یارمەتیدەربوون لە شکستهێنان بە داعش. ئەو، بە دەنگی بەرزەوە لە دژی هەندێک لەو گرووپانە قسەی کرد.